Μικρό λεξικό κινηματογραφικών όρων

Μικρό λεξικό κινηματογραφικών όρων:

 Αναδρομή - flashback: Η μετατροπή της αφηγηματικής σειράς της ιστορίας, κατά την οποία η πλοκή κινείται προς τα πίσω για να δείξει γεγονότα που συνέβησαν νωρίτερα από αυτά που έχουν ήδη περιγραφεί.

Αφήγηση - narration: Η διαδικασία μέσα από την οποία η πλοκή μεταδίδει ή κατακρατά πληροφορίες για την ιστορία

 

Βάθος πεδίου:  Ο σκηνοθέτης φροντίζει να στήσει έτσι κάθε σκηνή του, ώστε να περιλαμβάνει πολλά οπτικά επίπεδα σε κάθε πλάνο, τα οποία είναι ταυτόχρονα ευκρινή, δηλαδή δεν είναι «φλου». Έτσι, ο θεατής μπορεί να βλέπει πολλά επίπεδα δράσης ταυτόχρονα.

Γωνία λήψης:    Οι θέσεις της μηχανής λήψης σε σχέση με το θέμα που κινηματογραφείται, δηλαδή οι γωνίες από τις οποίες "θα δει" το αντικείμενο. Από ψηλά η κάμερα κοιτάζοντας προς τα κάτω (πλονζέ), από κάτω η κάμερα κοιτάζοντας προς τα πάνω (κοντρπλονζέ), οριζόντια στο ίδιο επίπεδο (ευθεία γωνία λήψης).

 

Διήγηση - diegesis: Σε μια αφηγηματική ταινία ο κόσμος της ιστορίας της ταινίας. Η διήγηση περιλαμβάνει γεγονότα που υποτίθεται ότι συνέβησαν, καθώς και ενέργειες και χώρους που δεν βλέπουμε στην οθόνη.

 

Ζοομ:                    Το εξάρτημα της ‘’κάμερας’’ με το οποίο πλησιάζουμε ή απομακρυνόμαστε από το αντικείμενο αλλάζοντας διαδοχικά τη εστιακή απόσταση του φακού.

Ηθοποιός:       αυτός που φτιάχνει - υποδύεται - κάποιν χαρακτήρα.

                        Ο καλλιτέχνης που συμμετέχει σε θεατρική παράσταση ή σε κινηματογραφικό, τηλεοπτικό, ραδιοφωνικό έργο και ερμηνεύει ένα ρόλο.

Ιστορία - story:   Σε μια αφηγηματική ταινία, όλα τα γεγονότα που βλέπουμε και ακούμε, συν αυτά που συμπεραίνουμε και εικάζουμε πως έχουν συμβεί, διατεταγμένα στις υποτιθέμενες αιτιακές σχέσεις τους, στην χρονολογική τους σειρά.

 

Καρδάρισμα:    Η επιλογή του κάδρου από τον σκηνοθέτη. Προσδιορισμός εκείνου του πρέπει να βλέπει ο θεατής την συγκεκριμένη στιγμή.

Κάμερα:              η μηχανή λήψης εικόνων (κινουμένων).

Κάμεραμαν / Οπερατέρ: ο άνθρωπος που χειρίζεται την κάμερα. Εργασία που γίνεται και από τον διευθυντή φωτογραφίας.

 

Κανόνας των τρίτων: Χρήσιμος σε ζητήματα σύνθεσης πλάνου, ο κανόνας των τριών ορίζει πως, αφού χωρίσουμε το κάδρο με δύο κάθετες και δύο οριζόντιες γραμμές σε εννιά «τετραγωνάκια», βρίσκουμε τις καταλληλότερες θέσεις για να τοποθετήσουμε το κυρίως θέμα του κάδρου, στα τέσσερα σημεία όπου συναντιούνται οι ευθείες.

 

Κασκαντέρ:       το πρόσωπο που αντικαθιστά τον πρωταγωνιστή (συνήθως) στις επικίνδυνες σκηνές.

 

Κατ:                       ο κοινός τρόπος συνδέσεως δύο πλάνων. Τελειώνει το ένα και συνεχίζει το άλλο χωρίς την μεσολάβηση κανενός τρικ.

 

Κλακέτα:             μικρός πίνακας που τραβάμε πριν από την λήψη ενός πλάνου και που είναι γραμμένο: Το όνομα του σκηνοθέτη, ο αριθμός του πλάνου, της λήψης, και μερικές τεχνικές ενδείξεις: π.χ. εσωτερικά, εξωτερικά, διάφραγμα κλπ. Σε περίπτωση σύγχρονης λήψης ήχου και εικόνας, ένας βοηθός ο «Κλαπ μαν» διαβάζει ότι λέει η κλακέτα, και χτυπά μία ρίζα που βρίσκεται στο κάτω μέρος του πίνακα ή και πάνω, και σχηματίζει με την κλακέτα σχήμα ψαροκόκαλου μόλις χτυπήσει η ρίγα. Αυτό γίνεται για τον συγχρονισμό ήχου και εικόνας στο μοντάζ.

 

Μοντάζ - editing: η εργασία της επιλογής και της σύνδεσης των εικόνων - πλάνων του φιλμ.

 

Μοντέρ:              Ο άνθρωπος που κάνει το μοντάζ.

 

Props:                 λέγονται τα αντικείμενα που χρειάζονται για να γυριστεί μια σκηνή [π.χ. 1 βιβλίο, 1 φάκελος, ένα καπέλο, 1 ποδήλατο, κλπ].

 

Πλάνο - shot:    Πλάνο ονομάζεται μια λήψη ενός αντικειμένου (ανθρώπου, τοπίου, κλπ.), από την στιγμή που πατήσουμε το κουμπί της κάμερας για να αρχίσει αυτήν να λειτουργεί, μέχρι την στιγμή που το ξαναπατήσουμε για να σταματήσει την λειτουργία της. Το πλάνο θεωρείται η μονάδα του κινηματογραφικού φιλμ (όπως περίπου η λέξη στον γραπτό λόγο).

 

Πλατό:                 Το μέρος του στούντιο όπου στήνονται τα ντεκόρ και γίνεται το γύρισμα. 

 

Πλοκή - plot:      Σε μια ταινία μυθοπλασίας, όλα τα γεγονότα που μας παρουσιάζονται απ' ευθείας, συμπεριλαμβανομένων των σχέσεων και της χρονολογικής τους σειράς. Είναι το αντίθετο της ιστορίας, που είναι η νοητική ανακατασκευή όλων των γεγονότων της αφήγησης από τον θεατή.

 

Σεκάνς - sequense: μία ή περισσότερες σκηνές που παρουσιάζουν ενότητα χώρου, χρόνου, ή δράσης, π.χ. 1η σεκάνς: στο σπίτι του πρωταγωνιστή, 2η σεκάνς: στο ξενοδοχείο όπου περνά τις διακοπές του, κλπ.

 

Σενάριο:              Κείμενο που περιγράφει την δράση και τις καταστάσεις μίας ταινίας με τη φυσιολογική τους σειρά. Είναι χωρισμένο σε σεκάνς και σκηνές.

 

Σκηνή:                  Ένα ή περισσότερα πλάνα που αναφέρονται στον ίδιο χώρο (ντεκόρ) και στον ίδιο χρόνο. Όταν ένα από τα δύο αλλάζει έχουμε αλλαγή σκηνής. Ταυτίζουμε εδώ το χώρο με το ντεκόρ και δεν τον εννοούμε με την ευρεία του έννοια, διότι όταν για παράδειγμα μία δράση διεξάγεται στον 5ο όροφο μιας πολυκατοικίας και μεταφερθεί στο ισόγειό της, έχουμε αλλαγή σκηνής (αφού άλλαξε το ντεκόρ), έστω και αν ο χώρος με την ευρεία του έννοια παρέμεινε ο ίδιος (η πολυκατοικία).

 

Σκηνοθέτης:      αυτός που αποφασίζει και κατευθύνει τη δημιουργία των επιμέρους σκηνών ενός οπτικοακουστικού έργου με βάση το σενάριο. Ο σκηνοθέτης οριοθετεί το περιβάλλον, αποφασίζει τη χρονική διάρκεια της σκηνής και καθοδηγεί τους ηθοποιούς έτσι ώστε η σκηνή τελικά να παρουσιάζει στον θεατή αυτό που οραματίζεται ο ίδιος, με βάση το σενάριο. Στις κινηματογραφικές παραγωγές κατευθύνει επίσης τις γωνίες λήψης των σκηνών.

 

Τρικ:                      Οπτικές απάτες που πετυχαίνονται με μακέτες, διπλοτυπίες, κας, τρανσπαρανς κλπ ή σε συνδυασμό μεταξύ του.

 

Φορμά:                Το πλάτος της λωρίδας του φιλμ σε χιλιοστά του μέτρου. Οι καθιερωμένες διαστάσεις του φιλμ στην ιστορία του κινηματογράφου είναι 8mm, 16mm, 35mm και 70mm.

 

Κινήσεις μηχανής

Μεγέθη Πλάνων

Μικρά χρήσιμα Κολπάκια / Συμβουλές:

 

      Κρατάμε σταθερή την κάμερα, εκτός κι αν έχουμε αποφασίσει να χρησιμοποιήσουμε κάποια ειδική κίνηση.

      Δεν τραβάμε κόντρα στον ήλιο ή σε ισχυρό φως.

      Δεν κάνουμε zoom την ώρα που τραβάμε.

      Σε κάποιες σκηνές τραβάμε 2 – 3 πλάνα / με 2 – 3 κάμερες

      Προσέχουμε το κάδρο μας να μην υπάρχει κάτι/κάποιος άλλος μέσα πέρα από το θέμα μας.

      Τραβάμε μερικά δευτερόλεπτα παραπάνω και στην αρχή και το τέλος κάθε σκηνής μας / θα μας χρειαστεί  στο μοντάζ.

ΡΌΛΟΙ – ΚΑΘΗΚΟΝΤΑ – ΟΔΗΓΙΕΣ - ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

Ρόλοι / Καθήκοντα

Σεναριογράφοι:                                                                    

Φωτογράφοι / Οπερατέρ / Κάμερες:                                         

Σκηνοθέτες:                                                                        

Ηθοποιοί:                                                                           

                                                                                       

                                                                                       

                                                                                       

Μακιγιέρ:                                                                          

Υπεύθυνοι Εξοπλισμού:                                                         

Μοντέρ / Επεξεργασία Βίντεο:                                                 

 

Ομάδες / Υποομάδες [σκηνοθετική, οπερατέρ/κάμεραμαν, φωτογραφίας, σεναρίου, γυρισμάτων, μοντάζ / επεξεργασίας, ηθοποιοί, μακιγιέζ, τεχνικοί, γενικών καθηκόντων, …]

Εξοπλισμός [κάμερες, κινητά, φωτισμός, props, …]

Μουσική ελεύθερη από πνευματικά δικαιώματα

Τίτλοι Τέλους ονόματα μαθητών, καθηγητών, ηθοποιών, …

Ευχαριστήρια σε συντελεστές, χορηγούς, γονείς / σύλλογο γονέων, καθηγητές, εξωτερικούς συνεργάτες, …

 

-------------------------------

Υποστηρικτικό υλικό:

Ø  Ταινιοθήκη της Ελλάδος (ιστοσελίδα με υλικό για τον ελληνικό κινηματογράφο)

Ø  Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου (ιστοσελίδα με χρήσιμες πληροφορίες για τον ελληνικό κινηματογράφο)

Ø  Στοιχεία της κινηματογραφικής γλώσσας (από την ιστοσελίδα του Διεθνούς Φεστιβάλ Κινηματογράφου Ολυμπίας για Παιδιά και Νέους)

Ø  Λεξικό κινηματογραφικών όρων (από την ιστοσελίδα Translatum Greek Translation Forum)

Ø  Κινηματογράφος και Λογοτεχνία (Από το περιοδικό 24grammata/ «Απώλειες και οφέλη από τη μεταφορά της Λογοτεχνίας στην Οθόνη», του Ν. Αντωνάκου)

Ø  Λογοτεχνία και κινηματογράφος (Από το περιοδικό art.mag)

Ø  Ο ρόλος του μοντάζ στην κινηματογραφική διεργασία (από το Αρχείο Κειμένων από το Έντυπο Περιοδικό CAMERASTYLO)

Ø  Κινηματογράφος και ελληνική λογοτεχνία (Book Press/ του Κώστα Αγοραστού)

Ø  Από το βιβλίο στην κινηματογραφική ταινία (από το ιστολόγιο ενός μοντέρ)

Ø  Κριτική Κινηματογράφου (από την Πύλη για την Ελληνική Γλώσσα)